VÍA VIEJA DE LEZAMA
LEZAMARAKO TRENBIDE ZAHARRA

En 1886 se dan los primeros pasos para la construcción de un ferrocarril que una Bilbao con las vecinas anteiglesias de Begoña, Derio, Zamudio y Lezama. Las paradas de la futura línea serían: Bilbao, Begoña (apeadero), Artxanda (apeadero), derio, Zamudio (apeadero) y Lezama. Como se puede comprobar el trazado era dificultoso por el desnivel.

En 1894 entró en servicio el tramo de Begoña a Lezama. Al año siguiente se puso en marcha el tramo restante: de Bilbao a Begoña.

Desgraciadamente, a pocos días de la inauguración de la línea completa la alegría se vió ensombrecida por un triste accidente: alas ocho de la mañana del día 7 de julio de 1895 en las canteras de San Roque se incorporaron tres vagones cargadoscon 18 toneladas de piedras al tres que arrastraba la locomotora "Lezama" y que estaba formado por un furgon y tres vagones de pasajeros; en el tres iban 34 pasajeros, la mayoría baserritarras que bajaban a Bilbao a vender los productos de sus huertos.

Después de pasar el tunel de Artxanda, cuando llegaba a las cCalzadas de Mallona, el maquinista se dió cuenta que no controlaba el tren en la cuesta del último tramo. En poco tiempo el tren se salió de la vía cayendo en una zanja de 3 metros de altura. Un vagon de primera quedó debajo de la locomotora. El balance fué terrible: 13 muertos y 18 heridos.

Después del terrible accidente quedó claro el error que suponía incluir en el trazado tanto desnivel para superar la pendiente de Artxanda. Como consecuencia de ésta situación, la Compañía del tren de Bilbao a Lezama decidío disañar un nuevo trazado para la vía.

.En 1902 se aprobó la variante de La Ola. El nuevo trazado saliendo de las Calzadas pasaría por Ciudad Jardín y La Ola, con una estación en Larrondo. También se contemplaba que en Sondika se uniera con la variante que enlazaría Lutxana con Munguía.

1886.ean Bilbo auzoko Begoña, Derio, Zamudio eta Lezamako aurreliza lotzeko trenbidea eraikitzeko lehen urratsak eman ziren. 1890. Hasieran geltokiak Bilbo, Begoña (geralekua), Artxanda(geralekua), Derio, Zamudio(geralekua) eta Lezama izango ziren. Ohar daiteke trenbidearen trazua eragozpentsua zen.

1894an Begoñatik Lezamarako bidea hasi zen zerbitzuan.Hurrengo urtean Bilbotik Begoñarako tramoa martxan jarri zen.

Zoritxarrez, trenbide osoa inauguratu eta egun gutxira istripu larri batek gertaera haren poza ilundu zuen. 1895eko uztailaren 7an, goizeko zortzi eta erdietan Lezamatik hiru bidaiari kotxe eta furgoi bat bultzaturiko"Lezama" lokomotorari, San Roqueko harrobietan multzo 18 tona harriz zamaturiko hiru bagoi gehiago lotu zitzaizkioz. Tren hartan 34 pertsona zihoazen, produktuak saktzera Bilbora jaisten ziren baserritarrak gehienak.

Zurbarango tunela igaro ondoren, Galtzadetako geltokitik hurbil zeudela, makinaria konturatu ezin zuela trena gobernatu trazuak azken zatian zuen aldapa handiagatik. Handik gutxira trena bidetik irten zen eta hiru metroko altuerako erreten batetik jaitsi zen. Lehen klaseko kotxea atzeko furgoiaren azpían geratu zen eta gainerakoak gurpilak behekoz gora.
Balantze larria 13 hildako eta 18 zauritu izan zen.

Zurbarango istripu larriak Artxanda mendiaren muga gainditzeko hain trazu gogorra aukeratzearen hutsa nabarmen utzi zuen. Egoera delikatu horren aurrean, Bilbotik Lezamarako trenaren Konpaniak Artxandako aldapa gogorrak ekiditzeko trazu berria egitea erabaki zuen.

1902an La Olako ingurabidea egiteko baimena eman zen. Galtzadetatik abiatuz, Ciudad Jardin eta La Olatik igaroz,Larrondon geralekuarekin, Bilbo Lezama arteko trazu berria izango zen.Lutxanatik Mungiarako trenbidearekin Sondikan lotzeko bideska bat ezartzen zen.